Na de zomer besteden we veel van onze tijd binnen – en ook in een ruime woning of villa is de binnenlucht vaak vervuilder dan we denken. Technisch wordt de leefkwaliteit binnen door vocht, temperatuur en de kwaliteit van de lucht bepaald. Terwijl het energie verbruik in euro’s baat heeft bij een zo dicht mogelijke woning heeft de luchtkwaliteit daarentegen baat bij veel ventilatie, en dat kan in een ouder huis wel eens leiden tot een problematische tegenstelling. Meubels of schoonmaakproducten kunnen fijnstof en vluchtige stoffen vrijlaten, mensen ademen CO2 uit en produceren vocht.

De nieuwe 21^ste eeuwse gebouwen, woningen en kantoren zijn ontworpen met Energie Prestatie Normen en normen voor de luchtventilatie die in het bouwbesluit zijn vastgelegd.

Voor kantoorruimten wordt een minimale luchtverversing van 30 m3 per uur per persoon aanbevolen bij licht inspannende werkzaamheden. Voor scholen ligt dat advies op 40 tot 50 m3 per uur, mede omdat een verhoogd CO2-niveau aantoonbaar negatieve effecten heeft op schoolprestaties. Luchtvochtigheid wordt als te hoog beschouwd wanneer de relatieve luchtvochtigheid boven de 65 tot 70 procent uitkomt. Onder de 40% is ook niet goed maar dat is eenvoudig te verhelpen met kamerplanten en waterbakjes aan de ventilatoren.

Twee aspecten, hierboven aangehaald zijn van belang:

Allereerst het vochtgehalte. Dat is eenvoudig te meten met een vochtmeter en vraagt om werkende (!) ventilatieroosters. Of een ventilatierooster afzuigt is eenvoudig vast te stellen door er een groot genoeg papiertje tegen te houden. Blijft dat hangen? Dan werkt het ventilatierooster. Bij niet gerenoveerde 18^e eeuwse of vroeg 20^ste eeuwse huizen werd geventileerd door spleten en kieren van de ramen. Na isolatiemaatregelen, waarbij de kieren dicht gekit werden en de gevels door isolatieplaten niet meer kunnen ademen, is een andere situatie ontstaan als er geen WTW (warmteterugwinnings)-systeem is geïnstalleerd (een systeem waarbij vervuilde binnenlucht wordt afgevoerd naar buiten en koude verse buitenlucht naar binnen wordt geleid, maar de warmte behouden blijft). Een mechanisch ventilatiesysteem kan via sensoren de afzuiging automatisch opschalen zodra de CO2-waarde stijgt.

Tips:

• Gebruik de mechanische afzuigkap bij het koken en laat hem nog 15 minuten na draaien.
• Zet tijdens en na het douchen de afzuiging aan.
• Laat binnendeuren op een kier staan, zodat lucht kan circuleren.
• Check uw ventilatiesysteem – reinig roosters en vervang filters

En dan speciaal voor de in het isolatieglas ingebouwde roosters die zomers kunnen/moeten open blijven staan en in de winter helaas soms dichtgezet worden:

• Laat ze openstaan in de woonruimten!

En de ramen:

• Kort luchten in de winter “stootluchten” (=germanisme) vaak in combinatie met “kruisluchten”. Dit is de meest effectieve manier om vocht af te voeren en schimmel te voorkomen, zonder onnodig veel warmte te verliezen.
• De methode: Zet de ramen niet de hele dag open of in de kiepstand, maar gooi ze 2 tot 4 keer per dag gedurende 5 tot 10 minuten wagenwijd open. Zet het liefst ramen tegenover elkaar open zodat het stevig doorwaait.
• Waarom dit schimmel voorkomt: Als een raam langdurig op een kier staat, koelen de muren rondom het raam sterk af. Warme, vochtige binnenlucht condenseert vervolgens op deze koude oppervlakken, wat de perfecte voedingsbodem voor schimmel is.
• Behoud van warmte: Bij kort ‘stootluchten’ wordt de vervuilde en vochtige lucht compleet vervangen door frisse buitenlucht, maar de muren, vloeren en meubels krijgen niet de kans om af te koelen. Zodra de ramen weer dicht gaan, geven de warme muren hun hitte af aan de nieuwe zuurstofrijke lucht, waardoor de kamer razendsnel weer op temperatuur is met minimaal energieverlies.

Dat voorkomt schimmel, vochtplekken en condens maar ook een muffe en klamme oude huizen lucht die u zelf misschien niet meer in de gaten heeft.

Het tweede aspect, het CO₂-gehalte, vraagt om meer uitleg:

De basis, het CO₂-gehalte van de buitenlucht, bedraagt tegenwoordig gemiddeld zo’n 420 ppm (parts per million).

Elke ademhaling voegt CO₂ toe aan de lucht. Een te hoge CO₂-concentratie veroorzaakt al aantoonbaar minder concentratie. Tijdens en na Corona werden we ons bewust van het belang van meting van de luchtkwaliteit. Door het CO₂-gehalte te meten krijgen we op een eenvoudige en begrijpelijke wijze inzicht in die kwaliteit.

Het CO2-gehalte (koolstofdioxide) in huis is een betrouwbare graadmeter voor de luchtkwaliteit en laat zien hoeveel uitgeademde lucht er in een ruimte hangt.

• 600 – 800 ppm: Goede luchtkwaliteit; de basisventilatie is voldoende.
• 800 – 1000 ppm: Acceptabel, maar bij langdurig verblijf of meerdere personen is verbetering wenselijk.
• 1000 – 1200 ppm: Matige luchtkwaliteit; volgens het RIVM en Milieu Centraal is dit het moment om extra te ventileren of een raam open te zetten (en de bovengrens voor een gezond binnenklimaat/klaslokalen).
• > 1200 ppm: Onvoldoende luchtkwaliteit; kans op concentratieverlies, vermoeidheid of hoofdpijn.

Uit onderzoek blijkt dat de luchtkwaliteit in woningen, scholen en kantoren in veel gevallen niet van voldoende kwaliteit is. Zo is in bijna de helft van de Nederlandse hoofdslaapkamers het CO₂-gehalte gemiddeld 21 uur per week hoger dan 1.200 PPM. Als u slaapt met een klepraampje open en de verduisteringsgordijnen goed gesloten dan kunt u zelfs rekenen op 2000 tot 3500 ppm. Het gevolg is dat je de volgende dag minder efficiënt aan de slag gaat.

Wanneer is een te hoog CO₂-gehalte echt problematisch?

Boven 5.000 ppm: De wettelijke MAC-waarde (Maximaal Aanvaardbare Concentratie) voor een achturige werkdag op de werkvloer. Hogere waarden geven risico op benauwdheid en bewusteloosheid. [1]

Boven 40.000 ppm: Acuut levensgevaar door zuurstofverdringing en een te hoge zuurgraad van het bloed.

Het isoleren van een woning is goed voor de portemonnee, het wooncomfort en voor het milieu, maar het klopt dat je daarna beter rekening moet houden met het ventileren van de woning.

Twijfelt u of uw huis genoeg frisse lucht krijgt? Een eenvoudige CO₂-meter (vanaf ca. €30) geeft direct inzicht. Gezonde lucht is geen luxe – het is de basis van een prettig thuis.

Holger de Kat, wijkbestuur